CERDD JOHN PARRY gan Gerald Morgan

UN 0 fn feirdd diwedd y 18fed ganrif yn Sir Ddinbych oedd John Parry, bardd a ddigwyddodd sgrifennu un gerdd boblogaidd, sef Myfyrdod mewn Mynwent, a argraffwyd bedair gwaith ar ddeg. Y mae'n syn na sylwodd Charles Ashton arno yn ei Hanes Llenyddiaeth Gymreig o 1650 i 1850, cyfrol sy'n dal yn werthfawr.

Nid dyna ei unig gerdd; ceir wyth darn o'i waith yng nghasgliad Robert Humphreys, Y Wenynen Fach (J. Harris, Caerfyrddin, 1823; ail argraffiad John Jones, Llanrwst, 1845).

Roedd John Parry yn amlwg yn gyfarwydd cherdd enwog Thomas Gray, Elegy Written in a Country Church-yard (1751):

Ond ni lwyddai'r bardd i gyfleu'r manylion sy'n bywiocu cerdd Gray:

Defnyddiodd y cyhoeddwyr y gerdd mewn dulliau gwahanol - fel baled wyth tudalen, fel llyfryn bychan, ac fel poster. Wele restr o'r argraffiadau gwahanol:

    1. Myfyrdod mewn Mynwent, sef, Can newydd Ddifrifol ... Llundain: Argraphwyd gan John Williams,
    yn agos i Borth y Deml. tt.7
    Does dim dyddiad argraffu ond ceir '1810' wrth y Rhagair, ac ymddengys mai hwn yw'r argraffiad cyntaf.

    2. Myfyrdod yn y Fynwent. I'w canu ar Ddiniweidrwydd, neu Hyd y Frwynwen Las. Yn ail, Hymn.
    Trefriw: Argraphwyd gan I. Davies. tt. 8
    Tybiaf mai hwn yw'r ail argraffiad, a'i fod yn perthyn ir flwyddyn 1811 am y rhesymau a ganlyn:
    y mae'n defnyddio'r un addurniadau argraffu Marwnad Dafydd Jones, Llangan (Trefriw, 1811).
    Y mae'r copi yn Llyfrgell Coleg Prifysgol Gogledd Cymru, Bangor, yn dwyn y dyddiad '1811' mewn inc,
    ac y mae'r un person (? Myrddin Fardd, ?
    Charles Ashton) wedi dyddio nifer o gyhoeddiadau eraill yn effeithiol ac yn gall.

    3. Myfyrdod mewn Mynwent, Gan John Parry ...I Davies, Argraffydd, Trefriw. tt. 12
    Y mae hwn yn lanach na'r argraffiad blaenorol, ac yr oedd gwelliant cyffredinol yng ngwaith gwasg
    Trefriw wedi 1811, oherwydd cyfraniad John Jones, mab Ismael Davies. Tybiaf fod hwn yn perthyn
    i 1812-13, er y gallai fod yn ddiweddarach.

    4. Myfyrdod mewn Mynwent. Gan John Parry, Llaneilian ... Trefriw: Argraphwyd gan I. Davies. 1814. tt. 16

    5. Myfyrdod mewn Mynwent gan John Parry ...Caernarfon: R. & W. Williams. tt. 24
    Roedd y ddau argraffydd hyn yn bartneriaid yn ystod 1817-18 yn unig, yn l Miss Eiluned Rees.

    6. Myfyrdod mewn Mynwent. Gan John Parry, Llanelian ... Trefriw: Argraffwyd gan J. Jones. 1823. tt.16

    7. Myfyrdod mewn Mynwent. Gan John Parry ...Llanrwst: Argraffwyd gan John Jones. 1824. tt.16
    Rhaid mai camgymeriad yw'r dyddiad; ni symudodd John Jones i Lanrwst tan 1825.

    8. Myfyrdod mewn Mynwent. Gan John Parry ..Llanrwst: Argraffwyd gan John Jones. 1830. tt. 16

    9. Myfyrdod mewn Mynwent. Gan John Parry ...Llanrwst; Argraffwyd gan John Jones. 1839. tt.16

    10. Myfyrdod mewn Mynwent. J. Jones, Argraffydd, Llanrwst. Baled daflen fawr neu boster yw'r
    argraffiad hwn, gyda llun mawr o eglwys a bedd. Nid oes dyddiad arno.

    11. Myfyrdod mewn Mynwent. Ar fesur a elwir Diniweidrwydd. Gan J. Parry Llanelian. Argraffwyd
    gan M. Jones, Caerfyrddin. tt.12
    Roedd Mary Jones yn argraffu yng Nghaerfyrddin rhwng 1832 a 1859 (Miss Eiluned Rees).

    12. Myfyrdod mewn Mynwent. Gan John Parry ...Llanrwst; Argraffwyd gan John Jones. tt.16
    Awgrymaf c.1845 ir argraffiad hwn.

    13. Myfyrdod mewn Mynwent: gan y diweddar Mr John Parry, Llaneilian.
    Adargraphwyd ar ddymuniad Mr Thomas Edwards, Ironmonger, Chester.
    Bala. Argraphedig gan R. Saunderson. 1855. tt.12

    14. Meditations in a Churchyard. Translated from the Welsh by Mr Ebenezer Thomas, of Clynnog,
    At the request of Mr Thomas Edwards, Ironmonger, Chester. Bala: Printed by Robert Saunderson. 1855. tt.12

Er bod 13 a 14 yn ymddangos fel dau gyhoeddiad ar wahn, mae'n bosibl eu bod yn ffurfio un gyfrol fach.