CLWY'R HEN GEIR a'r dioddefydd Rhodri Prys Jones

WIR I CHI, 'does dim byd tebyg i foduro mewn hen gar, yn arbennig pan fo hwnnw'n beiriant clasurol wedi'i adnewyddu'n drylwyr. Rhuo drwy Ddyffryn Ogwen ac ar hyd yr A5 yn nuwch y nos, a'r injian yn dyrnu grym trwy'r gerflwch i'r olwynion, y bonet hir yn ymestyn chwe troedfedd o'ch blaen, chwarter milltir o lygaid cathod yn perfio arnoch o'r tywyllwch, a gwn o foddhad ar eich llygad chi, y gyrrwr.

Deng milltir a thrigain yr awr, a phob darn o'r cerbyd chwarter canrif oed yn gweithio fel wats. Y ffordd yn wag, y car yn chwim, a chithau a'ch sgarff yn dynn am eich gwddw yn sbecian bob yn hyn a hyn ar y lloer sy'n oer wenu arnoch drwy'r to agored.

Dyma 'foduro mewn steil' yr oes a fu, yn null rasus cynnar Le Mans a raliau rhyfeddol Monte Carlo yn y tri-degau; dull y Sais mawreddog a'i gap stabal, ei fenyg lledr a'i fwstas pigog-gyrliog. Mae'r cyfan yn hwyl cynhyrfus, yn dod chi yn nes at realiti moduro. Prin bod modurwyr heddiw yn sylweddoli mor gyflym mae'n nhw'n gwibio ar hyd ein ffyrdd, nes iddynt daro rhywbeth, ac y mae'n rhy hwyr bryd hynny. Yn yr hen gerbydau, pan fyddwch chin torri cyfraith gwlad, mae pob rhu'n yr injian, pob sbonc o eiddo'r 'chassis' trwm a phob naid o eiddo'r mesurydd cyflymdra crydcymalog yn eich argyhoeddi'n barhaus eich bod chi, wir, yn gyrru'n hurt o gyflym.

A'r wn honno ar wyneb y gyrrwr? Gwn smyg yr hysbysebion teledu. Gwn y llond poced o'r sigrs cywir. Paham? Am fod y gyrrwr hwn wedi creu ei foduro. Ef sy'n gyfrifol na fu i'w beiriant ddadfeilio mewn cae na chael ei sardineiddio gan gywasgwr y dyn sgrap. Myn y dyn hwn fod yn wahanol i fodurwyr eraill. Thl ganddo mo'r blychau tinsel a wneir yn y ddegawd hon.

Cafodd hyd i gerbyd nobl or degawdau a fu. Cludodd y cerbyd i'w fodurdy ar gefn cludwr, a thynnodd y cwbl yn ddarnau mn, a'i atgyweirio. Efallai i'r gwaith gymryd pum mlynedd iddo, i'w wneud yn gywir, trwsio, adnewyddu, glanhau, crafu, peintio a chywiro. Yn y diwedd, ceir cerbyd godidog, gwell na newydd, ac yn werth cannoedd onid miloedd, o bunnau.

***

DO, MI ddioddefais innau or clwy hwn. "Trysorau ar y ddaear" meddwch, "lle mae gwyfyn a rhwd yn llygru." Debyg iawn. Er gwaetha' fy nhroedigaeth Gristnogol 'fedra i yn fy myw lwyr ddianc oddi wrth y clwyf a fu. 'Does ond gobeithio y caf faddeuant trwy farchogaeth ambell i gerbyd ar fy nheithiau pregethu. Mi wni'r hen Hillman agored bulpud da i bregethwr!

Fy nghyngor cyntaf ir sawl a fynn gasglu neu adnewyddu hen geir ydyw - peidiwch. Wedi dweud hynna, a chan eich bod chi eisoes mae'n siwr wedi penderfynu anwybyddu'r cyngor, mi hoffwn ddweud hyn. Darllenwch Iyfrau yn llawn darluniau o hen geir. Yna astudiwch yn fanwl y prisoedd a ofynnir amdanynt.

Mae cerbyd da yn costio llawer. Chwiliwch yn amyneddgar am y car sydd wedi mynd 'ch bryd, a phrynwch y modur gorau y medrwch chi ei gael am y pres sydd gennych i'w wario. Peidiwch a gwario'r cwbl o'ch arian ar y car. Mi ddaw biliau, lu, i'w ganlyn, a bydd arnoch chi angen pob niwc sbar i gwrdd 'r rheini.

Prynu'n breifat yw'r dull gorau yn fy marn i. Mae ocsiwn hen geir yn lle drud iawn i brynu car. Bydd dyn y garej hen geir a'i fryd ar wneud elw sylweddol.Y dull gorau am wn i yw i chi ymuno chlwb eich hoff fodur cyn prynu car, a chwilio trwy'r hysbysebion yng nghylchgrawn y clwb. Cewch brisiau rhesymol yn y colofnau hyn.

Dyn 'Citroen' ydw i yn bennaf, ac i'r Traction Owners' Club yr ydw i'n perthyn. Mae gennym gylchgrawn Saesneg o'r enw Floating Power ac mi fydda i'n cyfrannu erthygl i hwnnw bob mis. Pwrpas y cylchgrawn yw dod pherchnogion yr hen Citroen Traction Avant (gyrru y tu blaen) at ei gilydd. Pedwar perchennog sydd yng Nghymru ar hyn o bryd, er bod gennym ryw drichant o aelodau i gyd trwy'r ynysoedd hyn.

Mae'n debyg y byddwch chi'n cofio sut un yw'r cerbyd - cerbyd y 'Resistance' yn Ffrainc, cerbyd Maigret a phob gangster a heddwas o bwys yn Ffrainc ugain mlynedd yn l a mwy. Cefais hyd i'r cyntaf mewn stryd gefn yn y Rhyl a phrynais ef am bumpunt a phedwar ugain. Gyrrais y cerbyd am bedair blynedd.

Mi fm i'n trin a thrwsio, wrth gwrs, a llwyr adnewyddu'r siafftiau gyrru. Gwario ryw ddau neu dri chant ar y gwaith yn ystod y cyfnod hwnnw, a chael cynnig chwe chant a hanner y llynedd gan Sais ariannog o Leeds. Cefais wythnos o wyliau yn Israel ar yr elw!

***

CEFAIS fy nghar presennol yn anrheg gan gyfaill, "provided you do it up and take it to rallies". Bm wrthi'n datgymalu ac yn ailadeiladu hwn am gyfnod o chwe mis, ac erbyn hyn, mae yna olwg da arno, er ei fod dan glo mewn garej yn Nyffryn Conwy ar hyn o bryd, yn osgoi effaith niweidiol halen Cyngor Sir Gwynedd. Diolch am hwnnw, gyda llaw, ond mi geith y Moi Cant a Mil ei diodde fo. Yn l fy nghwmni yswiriant, mae'r Citroen Big 15 glas, UTF 790 yn werth 1,200 ar hyn o bryd.

O bwrcasu cerbyd fel hyn, y mae'n rhaid cael cyflenwad o ddarnau sbr. Prynais Citroen Light 15 ym Methesda a chwalu hwnnw. Mi es i mewn trwy ddrws hwnnw, ac allan trwy'r llawr, felly dim ond ei chwalu fedrwn i ei wneud. Prynais gerbyd arall yn Aberaeron a chwalu hwnnw. 'Roedd angen men go fawr i gludo darnau VPP 711 adre. Mae 'nghydwybod yn fy mhoeni 'mod i wedi darnio'r cerbyd hwnnw, ond 'dydw i ddim yn siŵr y baswn i wedi medru byw efo'i rif o!

Yn ei ymyl y tu l i siop hen bethau, gorweddai hen gar digon prin - Hillman Minx Mk. VII Convertible, a'i gorff wedi ei ddi-doi yn arbennig gan Thrupp and Maberley. Cludais hwnnw adre i 'ngarej yn y Waunfawr ac yno y mae o byth, yn disgwyl sylw. 'Ches i fawr o drafferth i gael hyd i ddarnau sbr i hwn. Cofiais fod gan gyfaill coleg imi, Emyr Puw o Dy'n y Pwll, Dinas Mawddwy, hen Hillman 1951 yn ystod dyddiau ein myfyrdod. Cerbyd i garu ynddo oedd NXW 47 bryd hynny: go brin yr i Emyr i unman heblaw ambell i siwrnai or llety i'r coleg!

Chwarae teg i'w frawd, Hedd Puw, mi aeth ati i lusgo olion yr hen gar o geunant ar dir Ty'n y Pwll a chefais dynnu'r darnau mecanyddol i gyd. Yn gorwedd yn ymyl yr oedd Ostin 7 .., ac mi wyddoch y gweddill, mae'n siw'r. Mae sgerbwd hwnnw yn fy meddiant bellach, a phwy a ŵyr, efallai y daw corff ysgafn o rywle cyn hir a bydd FF5121 yn tramwyo ffyrdd Gwynedd unwaith eto.

Wel, "mi goelia i o pan wela i o" chwedl fy nghyfaill Gareth Haulfryn, sydd wedi hen arfer ffantasau modurawl Rhodri Prys. Coelio neu beidio, mi ddaw, ryw ben, a chaf innau bleser di-bendraw o weld peirianwaith a fu'n segur ers deunaw mlynedd wedi ei adfer i'w hen ddefnyddioldeb.