RHAMANT YR HEN GARIWR ~ Portread gan Robin Gwyndaf

meddai rhyw rigymwr gynt rhwng difrif a chwarae am Sin Parry, Yr Hen Felin, Llanystumdwy. Arferai ef gario blodau a nwyddau eraill yn Eifionydd, ac yr oedd yn enghraifft dda o'r `cariwr gwlad' cymwynaswyr bro y gwŷr hynny cyn cyfnod na modur na lori a wnaeth dwrn da o waith a chyflawni swyddogaeth bwysig drwy ddarparu at anghenion cynhaliaeth dyn ac anifail.

Byddai casglu lluniau'r 'cariwrs' hyn mewn gwahanol ardaloedd a chofnodi eu hanes yn gyfraniad gwerthfawr.

Manteisiodd sawl cariwr gwlad ar ddatblygiadau technolegol yr ugeinfed ganrif a rhoi hoe ymhen yr hir a'r rhawg i'r hen geffyl a'r drol a mentro ar geffyl dur y sharabang, car modur neu lori, a mentro hefyd (os mentro yw'r gair priodol) ar gario pobl, yn ogystal nwyddau.

Nid oes angen gwell enghraifft o barhad traddodiad na'r hyn a gafwyd yng Ngherrigydrudion, a phwrpas yr ysgrif fer hon yw sn ychydig am ŵr o'r fro honno - teulu yn wir, - a brofodd y newid o'r hen i'r newydd, o gario cwningod a glo gyda cheffyl a throl i gario plant i'r ysgol yn y cerbyd diweddaraf mwyaf datblygedig o un o ffatroedd Leyland.

***

EI ENW llawn yw Robert Christmas Jones, ond Bob, neu 'Bob Stanley Shop', i bawb o'i gydnabod, o bell ac agos. Pan ofynnais iddo un bore stormus o Hydref eleni yn ei gartref presennol, Yr Efail, Pentrefoelas, o ble y cafodd ei enw canol, ei ateb ydoedd: 'Diwrnod Dolig (1902) y cs i ngeni.' Ac ychwanegodd ei chwaer, Ellen, gyda gwn fawr o'r gornel arall: 'a sosej gs i i'nghinio!' (Fe'i ganed hi yn 1891, a bu yn yr ysgol yn Rhyd-ddu yr un adeg d T.H. Parry-Williams.)

O Ryd-ddu y deuai teulu'i dad, ond yng Ngherrigydrudion yr oedd gwreiddiau teulu'i fam. Perthynent i hen deulu Parry'r Queen. Yr oedd ei daid, Robert Edwards, tad ei fam, yn saer, a saer hefyd oedd John Edwards, brawd ei daid. Bob a Jac Goch oedd eu llysenwau ac yr oedd y ddau yn adnabyddus am eu diddordeb mewn canu.

Cofiai'r diweddar Lewis Evans, er enghraifft, eu gweld pan oedd yn hogyn yn dawnsio ar y Llan i sain telyn Cornelius Wood, y Sipsi; ac yn un o gyfarfodydd Gŵyl Ddewi yng ngwestyr Llew Gwyn cofiai glywed John Edwards yn canu'r fersiwn diddorol hwn o hen bennill telyn: